• Opis
    • Wycieczki
    • Więcej

      Zatoka Tangerska

      Informacje ogólne

      Region Zatoki Tangerskiej ma ten urok, że nie został zdominowany przez masową turystykę. Dla podróżników jest jednak bardzo ważnym obszarem, w którym cywilizcja europejska krzyżuje się z afrykańską. Malownicza kraina była źródłem inspiracji dla wielu pisarzy, bywały tam i bywają znane osobistości ze świata polityki, kultury i biznesu, korzystające zakulisowo z bogatego życia nocnego. Można przyjąć, że w Tangerze rozpoczyna się Maroko, tajemnicze, inspirujące, piękne.

      Północne Maroko z Zatoką Tangerską oddziela od Europy jedynie Cieśnina Gibraltarska. Tereny te nieco różnią się od pozostałej części kraju, gdyż nie ma tam typowych pustynnych pejzaży, a dominują zielone wzgórza, wysokie klify na wybrzeżu i piaszczyste plaże studzone oceanicznymi wodami. Zatoka sąsiaduje także z Górami Rif, które są najdalej wysuniętym na północny-wschód pasmem górskim Atlasu, z najwyższym szczytem Dżabal Tidighin osiągającym wysokość blisko 2,5 tys. m n.p.m. Turystom będzie także sprzyjał bardziej śródziemnomorski niż afrykański klimat z oceanicznym wiatrem łagodzącym skutki upałów.

      .

      Stolicą regionu jest Tanger – skarbnica niekoniecznie zadbanych perełek architektonicznych. W ciągu jednego dnia można zażyć kąpieli w Morzu Śródziemnym oraz przemieścić się nieco na wschód, by zanurzyć się w wodach Atlantyku. Dziś Tanger jest nowoczesnym miastem z ważnym wybrzeżem portowym, które Fenicjanie kolonizowali już w VII w. p.n.e. jako ważny punkt strategiczny. Kilkaset lat później miasto należało już do rzymskiej prowincji Mauretania Tingitana, aczkolwiek prawa do afrykańskiej bramy rościli sobie Wandalowie, Bizantyjczycy, Wizygoci i w końcu Arabowie. Niezwykle burzliwe dzieje pchnęły Tanger w wieku XV w ręce Portugalczyków i Brytyjczyków, którzy chociaż docenili swój nabytek, w XVII stuleciu nie podołali stawić czoła Arabom i pozostawili region w rękach sułtana Mulaja Ismaila. Inne światowe potęgi również chciały władać miastem, dlatego w XIX wieku oraz po zakończeniu I wojny światowej utworzono tam neutralną strefę zarządzaną przez państwa europejskie, głównie Francję i Hiszpanię. Tanger odzyskał niepodległość i trafił do Maroka w roku 1956 tracąc nieco splendor budowany przez lata.

      Atmosferę miasta najlepiej chłonąć podczas spacerów. Na ulicach można od razu zauważyć liczne wpływy hiszpańskie, francuskie oraz afrykańskie, udzielające się w miejskich tajemnicach, zachęcających do poznania. Rozwiązywanie turystycznych zagadek najlepiej zacząć od wnętrza pałacu Dar al-Makhzen, któremu uroku dodaje dziedziniec („meszwar”) otoczony łukami z fajansowymi dekoracjami. W budowli wzniesionej w wieku XVII przez sułtana Ismaila mieści się obecnie niezwykle ciekawe Muzeum Sztuki Marokańskiej ze zbiorami podzielonymi na część archeologiczną i etnograficzną. Interesujące eksponaty są wspaniałym dodatkiem do bogato zdobionych wnętrz. Spotkanie z przeszłością Tangeru gwarantuje gościom Medina, czyli najstarsza część miasta z placami tętniącymi życiem niemalże przez całą dobę, kawiarniami i przytulnymi hotelikami. W tej części miasta znajdują się także stare budowle obronne Burudż el-Barud, z których przed wiekami oddawano salwy do nieprzyjacielskich statków, a zabytkowe działa nadal ozdabiają nabrzeże. Nad medyną góruję stara forteca z doskonałym widokiem na port. Grand Socco to plac łączący stare miasto z nowym i tam w dni targowe można wpaść w prawdziwy szał zakupów. Obładowany pamiątkami turysta jest przeważnie zmęczony, więc chwilę wytchnienia może znaleźć niezliczonych kawiarniach lub pobliskich ogrodach Mendubia. Koncerty i wystawy odbywają się w zabytkowych wnętrzach Dawnego Poselstwa Amerykańskiego, a warto także zajrzeć do Fundacji Lorin eksponującej historię Tangeru w fotografiach. Barwnym widowiskiem jest port rybacki pełen kolorowych statków, mew i zapachów płynących z nadmorskich tawern. Na mapie turystycznej należy także zaznaczyć kościół św. Andrzeja z pięknymi mozaikami, grób wielkiego podróżnika Ibn Battouta, wykute w skale grobowce fenickie i dzielnicę Petit Socco, w której pojawiają się raczej turyści unikający utartych szlaków spacerowych. Oferta turystyczna Tangeru jest bardzo zróżnicowana. Jest to nie tylko świetna baza noclegowa i wypadowa do zwiedzania okolic, ale również miasto z bogatym życiem nocnym.

      Kuchnia i obyczaje

      Kuchnia

      Marokańska kuchnia uważana jest za wyjątkowo smaczną, co ma odzwierciedlenie w kulinarnych specjałach serwowanych w lokalnych restauracjach. Zawdzięcza to rozmaitym wpływom pochodzącym z kuchni afrykańskiej, arabskiej i francuskiej, a cechą charakterystyczną dań, którą z pewnością dostrzegą zwolennicy przypraw i ziół jest często stosowany, aromatyczny szafran oraz świeżo prażony i utłuczony kminek. Lokalni kucharze specjalizują się także w dodawaniu do jedzenia ostrej papryki, kolendry, cynamonu i kurkumy. Przyprawy sypie się zazwyczaj w końcowej fazie przyrządzania potraw, bądź posypuje nimi już gotowe dania. Kluczowa w poszukiwaniu smaku jest także ras al-hanut, mieszanka czosnku, imbiru i kolendry, dodająca niezwykłego, aromatycznego smaku. Rozbieżność dotycząca pochodzenia niektórych potraw jest tak duża,  że przyjęło się, iż: dzięki Berberom na stałe zagościło w kuchni marokańskiej kuskus, Beduini wprowadzili daktyle, Arabowie sprowadzili przyprawy z Indonezji, a Maurowie dodali oliwki, orzechy, owoce i zioła.

      Jedną z najbardziej znanych potraw jest kuskus – bogata w skrobię kasza pszeniczna podawana najczęściej z warzywami i mięsem, ale także przyrządzana z sosami owocowymi i na słodko z rodzynkami, cukrem, cynamonem oraz mlekiem.

      W dawniejszych czasach potrawy były przygotowywane nocą we wspólnym wiejskim piecu chlebowym przy użyciu ciężkiego, glinianego talerza z przykrywką w kształcie stożka zwanego tadżin. Właśnie od tej nazwy wzięło się najczęściej kojarzone w marokańskiej kuchni danie główne z mięsa wołowego, drobiowego, jagnięciny lub baraniny (czasami z ryb) podawanego z warzywami (np.: bakłażanami, cebulą, marchewką, papryką, pomidorami) lub owocami. Całość przyprawiona jest ziołami z dodatkiem oliwek, uprażonych migdałów, orzeszków pistacjowych lub piniowych. Tadżin podawany jest na stół w naczyniu, w którym się gotował, a dodatkiem do specjału jest zawsze chleb maczany w aromatycznym mięsno-warzywnym sosie. Warto pamiętać, żeby kawałki mięsa oddzielać zawsze prawą ręką, gdyż taki w Maroku obowiązuje zwyczaj. Legendarnym daniem docenianym przez turystów jest pastilla – placek nadziewany farszem z gołębiego mięsa, przyrządzony na bazie waraki – cienkiego ciasta.

      Popularne i smaczne są także takie dania jak grillowane brochettes – szaszłyki i kebaby, można też bez problemu znaleźć pieczonego kurczaka z frytkami podawanego z surówką, w skład której wchodzą pomidory i papryka z czosnkiem lub marchewka z dodatkiem pomarańczy. Kurczaki mogą być faszerowane rodzynkami i popularnymi w Maroku draża mhammara – migdałami.

      Najciekawsze potrawy to:

      Maszwi – jagnię przyprawione szafranem, czosnkiem i papryką pieczone w glinianym piecu.

      Briouats – trójkąty z ciasta wypełnione farszem mięsnym, rybnym, a także owocami i orzechami lub ryżem.

      Tajine – rodzaj gulaszu mięsnego lub rybnego z oliwkami.

      .

      Harira – zawiesista zupa na bazie baraniny z soczewicą, ciecierzycą, pomidorami, mocno przyprawiona.

      Ulubionym dodatkiem do potraw jest pikantna szarmula – ostra pasta będąca mieszanką świeżego imbiru, chili, czosnku, cebuli, pora, kolendry, kminku i białego pieprzu, bez której marokańska kuchnia nie mogłaby się obejść.

      W restauracjach położonych na wybrzeżu Maroka dominują przeważnie owoce morza i tam powinni udać się smakosze sardynek, z których połowu Maroko słynie najbardziej, oraz nadziewanych strzępieli, małż, kalmarów, krewetek i ostryg. Można się do nich przekonać widząc te smakowite rarytasy podane w wykwintny i zachęcający sposób.

      Dla łasuchów znajdą się także słodkie specjały serwowane w marokańskiej kuchni. Koniecznie trzeba poddać się kulinarnej magii naleśnika z miodem i masłem – beghrir czy placka z kruchego ciasta podawanego z miodem – rgajf. W cukierniach obowiązkowe do skosztowania są „rogi gazeli” – kab al-ghzal – ciastka w kształcie księżyca wypełnione słodkim nadzieniem migdałowym lub owocami. Kaloryczne są natomiast ciastka smażone w głębokim tłuszczu z dziurką w środku – sfendż, mimo wszystko warto ich spróbować, gdyż kalorie można spalić w trakcie pływania na desce windsurfingowej.

      Oznaką sympatii jest w Maroku częstowanie herbatą ataj – mieszanką słodkiego naparu z mięty i zielonej herbaty zaparzonej w dzbanku. Picie tej herbaty jest swoistym rytuałem, z którym często można się spotkać korzystając z gościnności Marokańczyków. Napar nalewa się do niewielkich szklaneczek z dużej wysokości, a po wypiciu pierwszej gospodarze proponują tradycyjnie od razu drugą i trzecią – w ten sposób docenia się ich gościnę i dobre serce. Taka szklaneczka pysznej herbatki umili też żmudne targowanie z miejscowym sprzedawcą.

      Wysokie upały sprzyjają piciu soków owocowych sprzedawanych w licznych kioskach i kawiarenkach. Najsmaczniejszy jest sok pomarańczowy często mieszany z innymi owocami. Przed pójściem na plażę dobrze jest zaopatrzyć się w butelkę wody Sidi Ali, Sidi Harazem czy Oulmes.

      Alkohole w Maroku są stosunkowo drogie i można je dostać tylko w restauracjach i nielicznych sklepach, gdyż jest to kraj muzułmański i picie alkoholu nie jest dobrze widziane, szczególnie podczas ramadanu. Niemniej alkohol jest produkowany, w upalny dzień można rozglądnąć się za piwem Casablanca Beer, Flag Speciale czy Stork, a po obfitych w mięso obiadach dobrze jest sięgnąć po butelkę wina Red Guerrouane, Rose Guerrouane, Gris de Boulaouane, Cuvee de President czy Toulal.

      Wycieczki fakultatywne

      Aktywność

      W Maroku można wypoczywać na wiele sposobów, nie tylko leżąc na plaży. Bogata infrastruktura sportowa oferuje wiele dyscyplin, które bez problemu można uprawiać w trakcie urlopu. Miłośnicy górskich wędrówek mogą z powodzeniem wybrać się na zbocza Atlasu Wysokiego, Średniego oraz Antyatlsu, natomiast zagorzali zwolennicy sportów wodnych z pewnością nie będą się nudzić za sprawą bardzo długiego wybrzeża atlantyckiego i śródziemnomorskiego po stronie Zatoki Tangerskiej i Wybrzeża Północnomarokańskiego, które jest zaopatrzone w doskonałą bazę sportową (narty wodne, skutery, rowery wodne, nurkowanie, paralotnie). Najbardziej uznane sporty wodne to surfing, windsurfing i kitesurfing, a silne wiatry na wybrzeżu i wysokie fale idealnie nadają się do ich uprawiania. Chociaż centrum windsurfingu jest As-Sawira zwana „miastem wiatrów”, na dobre warunki można trafić wzdłuż całego wybrzeża. Marokańskie pustkowia to także doskonały teren dla miłośników jazdy terenowej. Zorganizowane eskapady samochodów terenowych są w ofercie wielu biur i agencji turystycznych, a popularnością cieszy się także podróżowanie na quadach. W ważniejszych ośrodkach turyści mają do dyspozycji stadniny koni, natomiast niezwykle egzotyczne i lubiane są przejażdżki po piaszczystych wydmach na grzbietach wielbłądów. Poganiaczy wielbłądów można spotkać wszędzie, gdzie są turyści. Bardziej wyrafinowani wczasowicze mogą zagrać w golfa na świetnie przygotowanych polach lub poćwiczyć grę w tenisa ziemnego na przyhotelowych kortach. Doskonałym środkiem podróżowania w górach jest rower, a wypożyczalnie tego sprzętu można znaleźć we wszystkich miejscach związanych z turystyką. Wiele atrakcji zostało przygotowanych dla dzieci, np.: Safari – wycieczka w góry Atlasu Średniego, gdzie można zobaczyć dzikie małpy. W głębi kraju organizowane są spływy kajakami i tratwami po rzekach Atlasu Wysokiego, a popularny rafting cieszy się dużym zainteresowaniem wśród turystów wypoczywających w Maroku.

      Wycieczki fakultatywne

      Przylądek Spartel – nietypowe i jednocześnie piękne miejsce, w pobliżu którego Morze Śródziemne styka się z Oceanem Atlantyckim. Znajduje się tam kilka przyjemnych tras spacerowych, latarnia morska oraz wspaniałe, piaskowe plaże. W kilku barach można napić się zimnego piwa najlepiej smakującego po długiej wędrówce.

      Groty Herkulesa – ciekawostka przyrodnicza przylądka Spartel. Zespół naturalnych grot zamieszkiwany był już w czasach prehistorycznych i wykorzystywany do odprawiania pogańskich rytuałów. Podczas przypływów do wnętrza przypominającego kształt odwróconego kontynentu afrykańskiego wlewa się masa wody, a widok z tego miejsca na zatokę jest najpiękniejszy podczas zachodu słońca. Przy okazji zwiedzania przylądka warto obejrzeć pozostałości Cotty, czyli ruiny małej świątyni i łaźnie, które datowane są na II i III w. n.e.

      Ceuta – hiszpańska enklawa położona na cyplu zamykającym Cieśninę Gibraltarską została założona przez Fenicjan i należała w późniejszych wiekach do Kartaginy, Rzymu i Arabów, a od 1415 r. przeszła pod władanie Portugalczyków. W XVI w. Cetua zwana także Sebtą wpadła w ręce Hiszpanów rządzących miastem do dziś. Można tam spędzić przynajmniej kilka godzin na zwiedzaniu dobrze zachowanych miejskich murów, barokowego kościoła Matki Bożej Afrykańskiej oraz plaza de Africa. Jeżeli kogoś interesuje historia Hiszpanii może zajrzeć do Muzeum Archeologicznego i Muzeum Legii Cudzoziemskiej. Na przerywnik zwiedzania doskonale nadaje się Parque Maritimo del Mediterraneo, z okolic którego wyruszają statki wycieczkowe. Przy przekraczaniu hiszpańskiej granicy od strony Maroka wymagany jest paszport.

      Larache (Al-Araisz) – miasto ze śladami hiszpańskiej architektury, położone u ujścia rzeki Lukkos na południe od Tangeru, w którego zabudowę wpisały się białe domy o błękitnych oknach i drzwiach. Imponujące widoki można podziwiać z XVII-wiecznej Fortecy Bociana wzniesionej przez hiszpańskich budowniczych jeszcze w czasie największej świetności prężnie działającego portu, przy którym obecnie znajdują się hotele, bary i restauracje. Sercem miasta jest natomiast targowisko S’hrir tętniące życiem do późnych godzin nocnych, gdzie uginające się pod ciężarem najróżniejszych towarów stoły tworzą niezwykle barwne widowisko. Hiszpanie zbudowali także plac de la Liberation otoczony budynkami o koronkowych fasadach i właśnie tam panuje wieczorami prawdziwa, turystyczna atmosfera. Atutem miejscowości jest z pewnością piękna, szeroka, piaszczysta plaża, z której widać fortecę, a wzrok podczas plażowania przyciągają barwne łodzie rybackie. Plaża położona jest po drugiej stronie rzeki, dlatego można tam się dostać bądź okrężną drogą przez most, bądź też przeprawą promową, podczas której warto zwrócić uwagę na pojawiające się w porcie ptaki, takie jak kaczka rdzawogłowa czy wróbel hiszpański.

      Lixus – idealne miejsce dla miłośników archeologii, w którym można zapoznać się kompleksem starożytnych ruin rzymskich i poznać ciekawą historię. Według legend właśnie tam Herakles wykonał jedną z „12 prac”, polegającą na zerwaniu złotych jabłek z ogrodu Hesperyd. Osadę założyli Fenicjanie około 1100 r. p.n.e., a w późniejszych wiekach „Miastem Słońca” zainteresowali się Numidyjczycy i Rzymianie. Po świetności miasta trwającej do V w. n.e. pozostały ruiny kilku świątyń oraz termy z ozdobnymi mozaikami. Warto pojawić się tam o zachodzie słońca, by z zadumą spojrzeć na purpurowe niebo łączące się na horyzoncie z granatowym oceanem.

      Wazzan – jedno z bardziej interesujących miast tej części Maroka, które ze względu na historię i religię ma duże znaczenie dla muzułmanów i Żydów. Wazzan założył w 1727 r. potomek Mahometa i członek bractwa Tabiya – Mulaj Abdullah. Ideologia muzułmańskiego nurtu sufickiego objęła w tym czasie niemal całą Afrykę Północną i dotarła do Indii. Po błogosławieństwo do miasta zaczęli pielgrzymować wierni, dla których jeszcze większą świętością stał się grób Abdullaha. Co roku odbywają się w tym miejscu ważne święta, a dla turystów ciekawostką jest pięknie zdobiony grobowiec. Warto przespacerować się uliczkami poprowadzonymi przy domkach znajdujących się na zboczach Bu Hellol oraz zwiedzić starówkę z wyjątkowym urokiem objawiającym się wpływami andaluzyjskimi. Zawędrować można także do dzielnicy z tradycyjnymi targowiskami, na których królują wełniane dywaniki, tkaniny wykorzystywane do szycia ubrań i oliwki pochodzące z okolicznych wzgórz.

      Tetuan – stolica Wybrzeża Północnomarokańskiego, zwana „córką Grenady”. Miasto otaczają wapienne wzgórza porośnięte lasami, a zabytkowa medyna wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jest chętnie odwiedzana przez turystów. Charakter tej części miasta wyraźnie kontrastuje z nowymi dzielnicami, których architektura ma wyraźny charakter hiszpańsko-mauretański przypominający Sewillę. Pierwszymi osiedleńcami w tym regionie byli berberyjscy Maurowie, którzy w III w. p.n.e. wznieśli osadę o nazwie Tamuda, przemianowaną w późniejszych wiekach na berberyjskie Tetuan – w wolnym tłumaczeniu „otwórz oczy”. Po tym, jak w I stuleciu n.e. osadę z ziemią zrównali Rzymianie, dopiero w XV w. zaczęli się tam osiedlać muzułmanie i Żydzi szukający schronienia przed chrześcijańską rekonkwistą. Mury obronne w wieku XVII wzniósł Mulaj Ismail, chociaż następnymi zarządcami byli Hiszpanie, czyniąc z miasta stolicę Maroka Hiszpańskiego. W kolejnych stuleciach obszar Tetuanu i Wybrzeża Północnomarokańskiego był przyczyną napięć między północą Maroka i resztą kraju, który zjednoczył się dopiero w 1954 r. Hiszpański i francuski styl utrzymuje się nie tylko w architekturze, ale także w języku, w którym załatwia się większość spraw biznesowych. Na ulicach można jednak usłyszeć marokański dialekt „darija”, szczególnie podczas zwiedzania zabytkowej medyny, gdzie każda uliczka jest poświęcona innemu rodzajowi działalności handlowej i rzemieślniczej. Również tradycyjne targi (tzw. suki) biegnące wzdłuż zadaszonych uliczek z wejściem od strony placu Hassana II są nastawione na obsługę turystów. Sam plac z pałacem królewskim jest interesującym miejscem, gdzie kawiarniane życie nigdy nie wymiera, a restauracyjne tarasy są doskonałym miejscem na obserwację codziennego życia. Labirynt uliczek prowadzi do mauzoleum Sidi Ali Baraka z XVII w., Wielkiego Meczetu, Muzeum Sztuki Marokańskiej i Bramy Wiatrów – Bab er-Rwah. Na ulicach często mija się kobiety odziane w tradycyjną tkaninę „mendil”, aczkolwiek na pięknym deptaku jakim jest Aleja Mohammeda V, można spotkać najwięcej turystów z Europy. Wzdłuż ulicy ciągną się mauretańskie fasady domów z początku XX wieku z ozdobnymi loggiami i panuje tam wyłącznie relaksacyjna atmosfera. W przeciwieństwie do najstarszej części miasta inaczej prezentuje się dzielnica żydowska – Mellah, z uliczkami krzyżującymi się pod kątem prostym. Chociaż ślady żydowskiej obecności odeszły w zapomnienie, warto przyjrzeć się niektórym domostwom i budynkowi Teatro National. W mieście ogólnie nie ma problemu ze znalezieniem miejsca noclegowego, a bliska odległość wybrzeża sprawia, że często pojawiają się tam miłośnicy słonecznych kąpieli i uprawiania sportów wodnych.

      .

      Szafszawan – najpiękniejsze miasto w północnym Maroku ma cudowną medynę pełną domów  pomalowanych na kolor biało-niebieski oraz zaułków przypominających scenografię wielu filmów. Samo malownicze położenie zapiera dech w piersiach dzięki potężnym, wznoszącym się w tle górom Rifu. Miejscowość została założona w 1471 r. przez potomka Mahometa, a miasto stało się świętym dla muzułmanów przez liczne groby marabutów, do których pielgrzymuje wielu wiernych. Rozwój ośrodka przypada na czasy, gdy ziemie te zajmowali Hiszpanie, którzy odcisnęli piętno na lokalnej architekturze, dzięki niej wielu fotografów widzi w niezwykłych uliczkach temat swoich prac. Rozplanowanie jest podobne do innych marokańskich miast, medyna ma wąskie i kręte uliczki sąsiadujące z nowymi dzielnicami zaprojektowanymi według europejskich wzorców. Do medyny można dostać się niewielką bramą Bab al-Ajn prowadzącą do głównego ciągu komunikacyjnego – rue Zaida al-Horra, szczególnie zatłoczonego w porze wieczornych spacerów. Na starówce można podziwiać Wielki Meczet oraz kazbę z uroczym dziedzińcem porośniętym egzotycznymi roślinami. W małych uliczkach można znaleźć liczne restauracyjki ze smacznym marokańskim jedzeniem, a na zakończenie zwiedzania najlepiej podejść do ruin hiszpańskiego meczetu, skąd rozpościera się niebywały, warty upamiętnienia widok na zabytkowe miasto i okolicę.

      Mellila – jest hiszpańskim miastem-enklawą mieszczącym się w Maroku, do którego można przedostać się dopełniając niewielkich formalności. Kolonia, a następnie forteca należała do Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian i Arabów. W 1497 r. została zdobyta przez Hiszpanów i rozbudowana jako forteca. Przez wiele wieków była obiektem sporów między Marokiem a Hiszpanią i na początku XX w. została opanowana przez arabskich powstańców. W 1995 r. zyskała status autonomiczny jako zamorskie tereny hiszpańskie. Jej największymi skarbami są: latarnia morska na cyplu wznosząca się na skalistym zboczu oraz okazałe fortyfikacje pochodzące z rożnych okresów historii miasta.

      Gibraltar – jest skalistym półwyspem położonym w cieśninie oddzielającej Hiszpanię od Maroka, który jest zamorskim terytorium Wielkiej Brytanii. Jego strategiczne położenie na jedynej drodze łączącej Atlantyk i Morze Śródziemne było przyczyną wielu najazdów. Charakterystycznym miejscem miasta jest wysoka skała wapienna wznosząca się nad portem, która jest świetnym punktem widokowym. Stanowi ona potężną twierdzę zbudowaną wewnątrz skał, a zewnętrzna część objęta jest rezerwatem przyrody. Gibraltar jest miejscem jedynym w swoim rodzaju – nigdzie indziej w Europie nie występują małpki Magoty, które tutaj są plagą. Słynie również wśród zakochanych, którzy coraz liczniej przyjeżdżają z Europy by wziąć tu ślub – może to uczynić każdy mieszkaniec Unii Europejskiej. Na terenie Gibraltaru obowiązuje język angielski, a walutą jest funt brytyjski.

      Rabat – stolica Maroka, stary port rzymski, była baza Almohadów prowadzących z tego miejsca wyprawy przeciwko Hiszpanii oraz sławna piracka przystań. Wspaniałym zabytkom towarzyszą liczne atrakcje turystyczne związane z wypoczynkiem w tej liczącej się na świecie metropolii. Stolica jest dumna ze swojej przeszłości, a swoim wyglądem przypomina liczące się miasta europejskie. Początki Rabatu sięgają VIII w., p.n.e., a liczne ślady odkryte przez archeologów dowodzą, że na tych terenach zamieszkiwali Fenicjanie i Kartagińczycy. Po czasach rzymskich niezależna kolonia przekształciła się w królestwo berberyjskie, którego główny rozkwit wiązał się z rozwojem portu, niezwykle ważnego w tej części regionu. U ujścia rzeki wzniesiono warowny klasztor, którego celem była obrona przed licznymi najazdami. Budowle tego typu nazywano ribatami i stąd właśnie wzięła się nazwa miasta. Samo założenie Rabatu wiąże się z przybyciem na te ziemie dynastii Almohadów i przebudowaniem klasztoru na warowną kazbę. Gdy w mieście osiedlili się piraci, ich okręty napadały na europejskie statki handlowe, zapuszczając się czasami nawet w rejony wybrzeża amerykańskiego. To właśnie w Sali – mieście satelickim Rabatu do niewoli dostał się Robinson Crusoe, bohater znanej powieści Daniela Dafoe. Obecny wygląd i pozycję Rabat zawdzięcza Francuzom, którzy w 1912 roku wynieśli miasto do rangi protektoratu zachowanego do czasów dzisiejszych. Centrum stolicy łączy kilka oddzielonych od siebie części, a jego sercem jest zbudowana przez Francuzów dzielnica Ville nouvelle – Nowe Miasto, zdominowane przez wieżowce, banki i eleganckie butiki. Główną ulicą miasta, którą warto się przespacerować jest avenue Mohammed V z pałacem królewskim zamieszkałym przez króla Maroka. Efektowną promenadę zdobią majestatyczne palmy, a w cieniach kolonialnych budowli mieszą się drogie sklepy i centra handlowe. Najprzyjemniej jest w tej części miasta wieczorem, kiedy miejscowi i turyści wyruszają na podbój klubów i wyszukanych restauracji, gdyż miasto uchodzi również za stolicę życia nocnego, w której rozrywki nigdy nie brakuje. Europejczycy mogą poczuć się swojsko i swobodnie spacerując po Parc du Triangle du Vue przypominającym parki z wielu europejskich stolic, a czas mogą dodatkowo umilić odbywające się w tym miejscu liczne koncerty i przedstawienia. Jedną z najpiękniejszych fortyfikacji w kraju są mury obronne o długości ponad 5 km., zachwycające swoją niespotykaną i pomarańczową barwą. Spacer urozmaicają liczne bramy, w niektórych z nich można sprawdzić, co do powiedzenia mają marokańscy artyści wystawiający swoje dzieła czekający na uwagi turystów. Dla poznania rangi zwiedzanego miasta warto przejść się tzw. ulicą Konsulów, gdzie dyplomaci mają swoje imponujące rezydencje, a w kilku „fundukach” – budynkach z wewnętrznymi dziedzińcami mieszczą się warsztaty wytwarzające pamiątki z drewna i skóry, w których później można nabyć te cenne pamiątki. Istotnym punktem na trasie wędrówki jest Kazba al-Udaja leżąca na północ od medyny, na wysokim brzegu u ujścia rzeki Bu Rakrak. W tym miejscu wzniesiono klasztor „ribat” dający nazwę i początek dzisiejszemu miastu, gdzie wieczorami na promenadzie ciągnącej się wzdłuż murów można spotkać wielu turystów podziwiających zachód słońca. Za jeden z symboli stolicy uchodzi meczet Hasana, którego potężną wieżę widać z daleka, natomiast wrażenie na turystach robi wykonane z białego onyksu Mauzoleum Mohammada V. W stolicy znajduje się jeszcze kilka zabytków godnych uwagi, po których zobaczeniu warto zrelaksować się w Ogrodach Egzotycznych leżących niedaleko Rabatu. W tym kilkuhektarowym parku, w którym odtworzono ekosystemy z różnych stron świata (są tam rozmaite wąwozy, wiszące mostki, labirynty i alejki z ekspozycjami) warto pokusić się o chwilę odpoczynku i poczucia nietypowego klimatu. W Rabacie nie brakuje też dyskotek i klubów, których wykończenie imituje różnego rodzaju egzotyczne style i inspirowane europejskimi dekoracjami wnętrza. Luksusowe hotele w całym mieście gwarantują wspaniałą atmosferę czyniącą wypoczynek naprawdę udanym.

      Meknes – o mieście mówi się, że jest spełnionym snem jednego z marokańskich władców, chociaż bujna historia będąca areną zmagań wielu dynastii regularni niszczyła zabudowę. Właśnie do Meknes z Fez przeniesiono przed laty stolicę Maroka i wzniesiono imponujący pałac cesarski, mury obronne oraz wiele interesujących budowli. Symbolem wizji legendarnego w Maroku sułtana Mulaja Ismaila jest gigantyczna, bajecznie zdobiona brama Bab el-Mansur uchodząca za największą w północnej Afryce. Wszystkie atrakcje interesujące turystów skupiają się w okolicach medyny i pałacu królewskiego. Wędrówkę warto zacząć od placu al-Hadim – długiej przestrzeni otoczonej murami obronnymi, wśród której można podziwiać codzienne życie mieszkańców oraz skosztować lokalnych specjałów w przytulnych restauracjach. Zapach przypraw i grillowanego mięsa będzie z pewnością towarzyszył w dalszej wędrówce. Nieodłącznym elementem zwiedzania marokańskich miast są targowiska („suki”), których nie brakuje w zachodniej części Meknes. Na jednym z targowisk warto zrobić zapas przypraw, ziół i orzechów, a na innym kupić ceramikę i wyroby rękodzielnicze. Dużym plusem odwiedzanej przez turystów i cenionej ze względu na niebywały przepych medresy Bu Inanijja jest udostępniony do zwiedzania taras, z którego można podziwiać miasto i  imponujący Wielki Meczet. W dzielnicy Dar al-Kabira warto zwiedzić najstarszy kwartał wzniesiony przez rządzącego niegdyś sułtana, wzbogacony 12 pałacami i pięknymi rezydencjami tworzącymi architektoniczną wizytówkę miasta. Meknes uchodzi za jedno z najpiękniejszych miast Maroka, gdzie u stóp imponujących ruin tętnią życiem gwarne targowiska, a turyści zwiedzający miasto zachwycają się wspaniałymi pozostałościami minionych wieków.

      Fez – miasto o ponadtysiącletniej historii jest najważniejszym w tej części Maroka ośrodkiem, który w czasach Marynidów, Wattasydów i Alawitów pełnił funkcję stolicy państwa. W średniowieczu powstały liczne uniwersytety świadczące o wysokiej randze naukowej i kulturalnej regionu. O dzisiejszym Fez można też powiedzieć, że jest prężnym ośrodkiem turystycznym z najwspanialszą medyną świata muzułmańskiego. Wokół miasta rozkładają się malowniczo szachownice pół uprawnych, na których sezon zbiorów trwa prawie cały rok. Znaczenie miasta w dwudziestym pierwszym stuleciu ani na moment nie zmalało, gdyż cały czas funkcjonuje jako duchowe i kulturalne centrum Maroka. Powstało między VIII a IX w. i odegrało istotną rolę w losach kraju. Przez pewien czas, gdy Fez było silnym ośrodkiem religijnym, traktowano je na równi z Mekką. Stare Miasto założone przez Merynidów w 1276 r. oraz Ville Nouvelle zbudowane przez Francuzów są wyjątkowymi zabytkami historycznymi. Średniowiecza medyna niewiele zmieniła się przez ostatnie 500 lat, co uczczono wpisaniem tej najstarszej części miasta na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Taki argument daje do myślenia, dzięki czemu Fez bez wątpienia jest jednym z najważniejszych punktów na mapie turystycznej Maroka. Na zwiedzanie Fezu trzeba przeznaczyć sporo czasu. Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest zabytkowa medyna Fes al-Bali, o której mówi się, że to „najbardziej skomplikowana mila na świecie”. Zachwycają zarówno całe budynki, jak i detale architektoniczne rozsiane po całej okolicy. Niezwykle ciekawe jest podglądanie codziennego życia toczącego się wśród miejskich zakamarków oraz przesiadywanie w niewielkich knajpkach. Turyści znajdą tam mnóstwo mikroskopijnych sklepików, jadłodajni, warsztatów i egzotycznie pachnących targowisk („suków”). Spacerowicze niejednokrotnie gubią się w tym miejscu, ale z reguły jest to dla nich przyjemne i atrakcyjne doświadczenie, gdyż mogą zobaczyć wiele ciekawych sytuacji. Dzielnica Fez al-Bali to swoiste morze domów urozmaicone dodatkowo strzelistymi minaretami, których poznawanie jest niezapomnianym przeżyciem. Po zobaczeniu medyny i zaopatrzeniu się w orientalne pamiątki warto odpocząć na placu Baghdadi lub w największej w mieście enklawie zieleni – ogrodzie Bu Dżalud. Z kolei medynę Bab Bou Jeloud otaczają majestatyczne mury obronne z wieloma bramami, którymi szczególnie powinni zainteresować się znawcy fortyfikacji. Dla wspaniałych widoków warto na chwilę zatrzymać się po zewnętrznej stronie murów i popatrzyć na pobliską medynę z dwoma minaretami, z których jeden należy do słynnej szkoły islamskiej – medresy Bu Inanijja. Za bramą można napotkać gwar i tłum kotłujących się ludzi zasiadających w malutkich restauracjach, zaglądających do sklepików z pamiątkami i zachwycających się rozmaitymi zapachami pochodzącymi z rusztów rozstawionych pod trzcinowymi zadaszeniami. Największą i najpiękniejszą szkołą koraniczną jest rozsławiona na całe Maroko Bu Inanijja powstała w czasach dynastii Marynidów. Na jej dziedzińcu, wokół którego koncentruje się całe życie obiektu, można podziwiać między innymi misterne dekoracje. Niejednemu podróżnikowi zapadnie w pamięć niemal każdy centymetr medresy pokryty finezyjnymi zdobieniami. Obecnie szkoła pełni funkcję meczetu, więc dodatkowo można przyglądnąć się muzułmańskim obrzędom. Doskonałą przerwą w podziwianiu niezwykłych miejsc jest wizyta na targowiskach położonych w centralnej części najstarszej dzielnicy. Na palcu en-Nejjarine można odetchnąć i zebrać siły przy przepięknej fontannie An-Nadżdżarin uważanej za najpiękniejszą w mieście. Kolejnym turystycznym wyzwaniem jest gigantyczne meczet Karawijjin, jeden z najważniejszych w świecie muzułmańskim. Świątynia jest tak duża, że najlepiej podziwiać jej potężny kształt, jak i całą medynę, z punktu widokowego przy grobowcach Marynidów. Ciekawa pod względem turystycznym i historycznym jest również medresa Al-Attarin, której bogate pomieszczenie wejściowe wyłożone płytkami o bajecznych wzorach nie tylko zapiera dech w piersiach z powodu piękna, ale również zachwyca misternym wykonaniem. Godne uwagi są także place Seffarine i Ar-Rasif, z których jest niedaleko do dzielnicy andaluzyjskiej. Można dostać się do niej przez most Bajn al-Mudun z ładnym widokiem na rzekę oddzielającą oba obszary. Po zobaczeniu starej dzielnicy Fezu koniecznie trzeba przyjrzeć się miastu z góry. Wspaniałą panoramę gwarantują liczne punkty widokowe, takie jak chociażby potężny bastion obronny Burdż Nord z Muzeum Broni, z którego widać cały Fez. Kilkaset metrów dalej znajdują się jeszcze inne, ciekawe grobowce Marynidów, również zachęcające do odwiedzin widokami godnymi fotograficznego upamiętnienia. Interesująca jest brama Bab Dakakin oraz położony nieopodal plac Vieux Mechouar, na którym odbywają się koncerty. Nowoczesną dzielnicą Fezu jest Ville Nouvelle, gdzie przeważają przestronne, spacerowe aleje i duże place ocienione rzędami palm i plantami. Natomiast nietypową dzielnicą miasta, do której można podejść, żeby zobaczyć pewien kontrast kulturowy, jest Mellah – dzielnica żydowska z niepowtarzalną architekturą, synagogami i Muzeum Kultury Żydowskiej. Warto pamiętać, że Fez to również prężnie działające centrum turystyczne z luksusowymi hotelami i dzielnicami apartamentowymi, które są wspaniałym miejscem do wypoczynku połączonego ze zwiedzaniem cennych, historycznych zabytków oraz podziwiania pięknej i zachwycającej okolicy.

      Informacje konsularne

      Dokumentem uprawniającym do wjazdu i wyjazdu z Maroka jest paszport ważny przynajmniej 6 miesięcy. Na terenie Maroka bez wizy można przebywać 90 dni, nie ma obowiązku meldunkowego.

      Szczegółowe i aktualne informacje można znaleźć na stronie MSZ: www.msz.gov.pl lub na stronie ambasady polskiej w Rabacie www.rabat.polemb.net

      .

      Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Królestwie Marokańskim
      Maroko, Rabat, 23, rue Oqbah, BP 425
      Tel.: +212 537 77 17 91 Tel.: +212 537 77 11 73 Tel. dyżurny: +212 672 41 99 33 Faks: +212 537 77 53 20
      rabat.amb.sekretariat@msz.gov.pl
      www.rabat.polemb.net

      FAQ

      Kiedy najlepiej lecieć nad Zatokę Tangerską?
      Doskonałe warunki do wypoczynku i uprawiania sportów wodnych panują w Maroku przez cały rok. Temperatura wody w miesiącach letnich dochodzi do 30ºC. Najlepszą porą przylotu jest wiosna – od końca marca do czerwca, kiedy niezwykle malowniczo prezentują się okalające pustynię stepy ubarwione wiosennymi kwiatami lub jesień – wrzesień i październik. W lipcu i sierpniu panują upały dochodzące do ponad 40°C, które nie wszyscy najlepiej znoszą. Planując podróż warto uwzględnić terminy świąt, zwłaszcza ramadanu – z jednej strony są to ciekawe rytuały, które można zobaczyć, a z drugiej wiele obiektów jest zamkniętych.
      Jaka waluta obowiązuje w Maroku i jakie są orientacyjne ceny?
      Walutą obowiązująca na terenie Maroka jest dirham marokański (Dh, MAD), który nie jest jednostką wymienialna poza Marokiem. Euro i dolary można wymieniać w hotelach lub bankach. Zazwyczaj nie jest pobierana za to prowizja. Ceny znacznie różnią się między sklepami w kurortach czy przy hotelach od tych, które można spotkać na bazarach. Ceny są tam ruchome i wedle zwyczaju dobrze jest się potargować.
      Gdzie i jakie pamiątki kupić w Maroku?
      Najcenniejsze pamiątki z Maroka warto szukać w licznych sklepach i przede wszystkim na targowiskach (tzw. sukach), gdzie można znaleźć setki egzotycznych, ręcznie wykonanych przedmiotów. Wśród turystów uznaniem cieszy się tradycyjna biżuteria: srebrne naszyjniki zdobione półszlachetnymi kamieniami, kolczyki i berberyjskie bransolety. Za wysokiej jakości uchodzą skórzane towary takie jak torby, portfele, pufy, poduszki, skórzane lampy, obuwie, np.: zdobione cekinami i koralikami kolorowe klapki zwane „babouches”. Doskonałą pamiątką, o którą warto się potargować są tkane dywany, narzuty i kilimy. Turyści, którzy zasmakowali w marokańskiej kuchni przywożą często naczynia do przyrządzania tadżinu. Dużym zainteresowaniem cieszą się drobne wyroby: misternie wykonane szkatułki, szachy, kości do gry, misy i figurki. Panie z pewnością będą zainteresowane cenionym w kuchni i kosmetyce olejem arganiowym, który doskonale nadaje się do pielęgnacji skóry i rąk. Na targowiskach dostępne są wszystkie używane w Maroku przyprawy. Przy targowaniu się warto pamiętać, że jak zdradzimy sprzedawcy, na jakim towarze nam zależy, będzie się targował jeszcze zacieklej. Za marokańską specjalność, za którą warto się rozglądnąć uchodzi mięta, a ciekawostką dla kobiet są „ghassul” – specjalne glinki spełniające funkcję naturalnego pillingu, a można je kupić w pobliżu łaźni i w zwykłych kioskach.
      Jaki czas obowiązuje w Maroku?
      Czas lokalny jest wcześniejszy o godzinę od obowiązującego w Polsce, więc po przylocie przestawiamy zegarek o godzinę do tyłu.
      Jak poruszać się po Maroku?
      Podróżowanie po Maroku i większych ośrodkach nie jest trudne, gdyż komunikacja publiczna jest dobrze rozbudowana. Popularne w przemieszczaniu są autobusy, które docierają nawet do niewielkich miejscowości. Najbardziej znaną wśród turystów formą podróżowania są zbiorowe taksówki Grand Taxis, które można wszędzie wynająć i bez problemu zwiedzać okolicę. W najważniejszych miastach turyści korzystają najczęściej z „petit taxi” – miejskich taksówek, które można zamówić bezpośrednio na ulicy, a ich barwy w każdym dużym mieście są inne. Najwygodniej jednak jest wynająć samochód i w ten sposób zwiedzać piękne Maroko. Wypożyczalnie znajdują się we wszystkich większych miastach. Sieć kolejowa nie jest dobrze rozwinięta, składy kolejowe jeżdżą na niewielu trasach. Sieć autostrad między dużymi miastami nie budzi zastrzeżeń, za przejazdy oddanymi do użytku i płatnymi odcinkami można płacić wyłącznie gotówką. Najlepiej prezentują się drogi krajowe, gorzej wygląda sieć dróg lokalnych. Do wielu mniejszych miejscowości można dojechać tylko kamienistą „piste”. Kierujących pojazdami i pasażerów dotyczy obowiązek zapinania pasów bezpieczeństwa, posiadanie międzynarodowego prawa jazdy nie jest obowiązkowe, ale często jest sprawdzane, natomiast niezbędna jest zielona karta.
      Jakie plaże są nad Zatoką Tangerską?
      Na brak wspaniałych plaż turyści z pewnością nie będą narzekać. Śródziemnomorskie wybrzeże Tangeru oferuje szeroki i długi pas drobnego, złocistego piachu z łagodnym zejściem do morza. Jeżeli ktoś nie chce wypoczywać na plażach dużego miasta może wybrać się około 20 km na północny-wschód, gdzie znajduje się kilka piaszczystych i ustronnych plaż (Qued Alian i Ksar Sghir) lub na przylądek Spartel. We wschodniej części przylądka wypoczywać można na długich plażach z miałkim piaskiem, natomiast na północy znajdują się ustronne i piaszczyste zatoczki kąpielowe, których warto poszukać na własną rękę. Przy hotelach wyższej kategorii lub w wybranych kurortach plaża jest usypywana sztucznie lub znacznie różni się od typowych plaż miejskich, dlatego wybierając kurort i hotel warto upewnić się do jakiej plaży będziemy mieli dostęp.
      Jakie są ograniczenia celne w Maroku?
      Bez przeszkód można przywieźć każdą rzecz osobistego użytku oraz związaną z turystycznym pobytem. Zwolniony z cła jest przywóz 1 butelki wina, 1 butelki alkoholu wysokoprocentowego lub 3 butelek wina, 200 sztuk papierosów lub 50 cygar lub 250 g. tytoniu. Nie ma ograniczeń, jeżeli chodzi o ilość aparatów fotograficznych, kamer video i sprzętu sportowego.
      Jakie dokumenty potrzebne są w razie konieczności skorzystania z służby zdrowia w Maroku?
      W trakcie podróży do Maroka zalecana jest polisa ubezpieczeniowa obejmująca zwrot kosztów leczenia powstałych w wyniku następstw nieszczęśliwych wypadków. Warto też posiadać polisę ubezpieczyciela z czynnym całodobowym centrum pomocy, które w przypadku nieszczęśliwego wydarzenia potwierdzi pokrycie kosztów leczenia czy transportu. W razie konieczności wizyty lekarskiej czy pobytu w szpitalu warto od razu skontaktować się z ubezpieczycielem, gdyż koszty leczenia w Maroku często są zawyżane i może się zdarzyć, że różnicę między realnymi a zawyżonymi kwotami będziemy musieli opłacić sami. Opieka zdrowotna w Maroku jest na dobrym poziomie, natomiast publiczne i prywatne ośrodki opieki medycznej świadczą usługi odpłatnie. Ze względu na inną florę bakteryjną należy starannie wybierać restauracje lub jadać w hotelach i przestrzegać podstawowych zasad higieny. Turyści powinni pić wyłącznie wodę butelkowaną, ewentualnie gotowaną co najmniej 10 min. Szczepienia ochronne nie są wymagane i nie ma zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych, niemniej przed wyjazdem warto sprawdzić czy szczepienia nie są zalecane sezonowo.